Sosyal fobi tedavisinde, psikoterapi desteği almak isteyenler için hazırlamış olduğumuz sayfamıza hoş geldiniz.

Sosyal fobi ile ilgili ilk söyleyebileceğimiz şeylerden biri, toplumuzda çok yaygın bir yaşantı olmasına rağmen, aynı oranda sorun olarak görülmemesidir. Bu durumun önemli bir sebebi, sosyal fobideki tutumların (sakinlik, efendilik, içe dönüklük vb.) toplum tarafından onaylanıyor ve teşvik ediliyor olmasıdır. Oysa doğal kişilik özellikleri insanı psikolojik olarak zorlamaz ve hayatına olumsuz etki etmez. Bu noktanın önemini belirterek yazımıza başlamak istedik.

Peki, Sosyal Fobi Nedir?

Sosyal fobi her şeyden evvel, genel olarak diğer insanlarla ilişkide rahat olamamak, kendin olamamak, iyi hissedememek ile alakalıdır.

Literatür açısından ise sosyal fobi, bir ya da daha fazla sayıda sosyal durumdan rahatsız olmayı ve bu durumlardan kaçınmayı (uzak durmayı) ifade eder. Bu durumlar arasında, topluluk önünde konuşmak, yeni insanlarla tanışmak, karşı cinsle bir ilişki başlatmak ya da sürdürmek, düğün, kokteyl, parti ve cenaze gibi ortamlarda bulunmak, başkalarının önünde yemek yemek ya da bir şeyler içmek, genel tuvaletleri kullanmak, otorite konumundaki kişilerle konuşmak, kendini ifade etmek, başkalarının düşüncelerine karşı çıkmak yer alabilir.

Sosyal fobik insanlar başkalarının kendileri hakkındaki düşüncelerini çok önemserler. Genel olarak, başkalarının kendileri hakkında olumsuz şeyler düşüneceklerini var sayarlar. Kızarma, terleme, titreme gibi bedensel tepkilerinin başkaları tarafından fark edilmesinden aşırı endişe duyarlar. Dolayısıyla sıklıkla, terleme, kızarma ve titreme yaşama ihtimali olan durumlardan uzak dururlar. Sosyal ortamda yaşadıkları rahatsızlık zaman zaman panik ataklara yol açabilir.

Sosyal fobi yaşantısındaki en önemli duygulardan biri “utanç”tır. Dolayısıyla, sıradan bir utangaçlık olarak değerlendirilip ihmal edilme olasılığı yüksektir. Yaşanılan utanç sıklıkla kişilerin arkadaş edinememesine, yalnızlığa ve toplumsal anlamda zorluklara yol açabilir. Sosyal fobi dolayısıyla bazı insanlar okulda okumakta zorlanabilir, evlenemeyebilir, sahip oldukları potansiyele uygun işlerde çalışamayabilirler.

Kimler Sosyal Fobik Olabilir?

Sosyal fobi çok yaygın bir rahatsızlıktır. Her sekiz kişiden biri hayatının bir döneminde sosyal fobi yaşayabilir. Pek çok sosyal fobi yaşantısı, basit bir utangaçlık olarak değerlendirildiği için gözden kaçırılabilir. Kadınlar ortalama olarak erkeklerden iki kat fazla sosyal fobi yaşarlar. Buna karşılık erkekler sosyal fobi dolayısıyla kadınlara oranlara daha fazla yardım talep ediyorlar. Bu durum biraz da, utangaçlığın kadınlarda normal algılanmasıyla ilgili olabilir. Sosyal fobi çocukluk döneminde ortaya çıkabileceği gibi en yoğun olarak ergenlikte kendini gösterir. Yardım alınmaz ve düzeltilmezse ömür boyu devam edebilir.

Sosyal Fobinin Sebepleri Nelerdir?

Sosyal fobinin nedeni kesin olarak bilinememektedir. Ancak bazı faktörlerin sosyal fobide rol oynadığı söylenebilir:

  • Genetik: Sosyal fobik insanların sıklıkla utangaç ya da sosyal fobik akrabaları vardır. Bu durum, pek çok kişi açısından sosyal fobinin bir sorun olarak algılanmasına engel olmaktadır. Pek çok sosyal fobik eğilimli çocuk için ebeveyni, “Babasına (ya da annesine) çekti.”, “Onun dedesi de öyleydi.” tarzında düşünceler geliştirerek sorunu görme şansını kaybedebiliyor.
  • Geçmiş yaşantılar: Sosyal fobi sahibi pek çok kişinin geçmişinde yoğun utanç ya da aşağılanma yaşadığı anılar yer alabilir. Bu sosyal fobinin öğrenilmiş bir yaşantı olmasına dikkat çeker. Aynı zamanda, kişiler bu yoğun utanç ve aşağılanmayı yaşamamak için aynı durumdan uzak durmaya çalışırlar. Mesela sınıfta soruya yanlış cevap verdiği için aşağılanan bir öğrenci, o olaydan sonra derse katılmakta zorluk yaşayabilir.
  • Olumsuz düşünceler: Sosyal fobisi olan kişiler, genel olarak sosyal ortamlarla ilgili olumsuz düşüncelere sahiptir. Yaygın düşünceler örnek olarak, “Söyleyecek bir şey bulamayacağım.”, “Aptal durumuna düşeceğim.”, “Yüzümdeki kızarıklık fark edilecek.”, İnsanlar benimle dalga geçecek.”, “Kesin utanacak bir şey yapacağım.” verilebilir. Utanç duygusundan kurtulmak için aşırı yüksek standartlar geliştirebilirler. Mesela, “Hatasız bir sunum yapmalıyım.”, “Yüzüm hiç kızarmamalı.”, “Ortamdaki herkesi eğlendirmeliyim.” Şeklinde düşünebilirler. Sosyal fobikler aynı zamanda kendilerini, tuhaf, sıkıcı, beceriksiz, diğerlerinden farklı (olumsuz anlamda) olarak algılarlar.
  • Sosyal beceri eksikliği: Bazı kişiler çeşitli sebeplerle sosyal beceri açısında yetersizlik yaşayabilirler. Mesela çok sık okul değiştiren çocuklar bir gruba ait hissetmekte zorluk yaşayabilir, kızlarla diyalog kurma imkanı olan bir erkek çocuğu ileriki yaşlarda kızlarla diyalogda sorun yaşayabilir.

Sosyal Fobide Bilişsel Davranışçı Terapi Nasıl Etkili Olur?

Psikoterapi sürecinde, sorun yaşadığınız sosyal durumlarla ilgili duygu, düşünce ve davranışlarınıza odaklanılır. Kendinizle ve diğer insanlarla ilgili sahip olduğunuz düşünce yapıları ele alınır ve işlevsiz olanlar üzerinde durulur. Davranış kalıplarınız değerlendirilir ve işe yaramaz olanların yerine işe yarar davranış kalıpları geliştirmeniz sağlanır. Uzak kaldığınız durumlarla, aşamalı olarak yüzleşmeniz ve korkularınızı yenmeniz sağlanır.

Bilişsel-davranışçı terapide, geliştirmeniz gereken sosyal beceriler üzerinde durulur. Ayrıca bedensel olarak gevşeme ve kaygınızı kontrol altına almanız öğretilir size.

Sosyal Fobide Bilişsel Davranışçı Terapi Ne Kadar Sürer?

Bilişsel-davranışçı terapi ile hafif ve orta ağırlıkta bir sosyal fobi için 15-20 seans yeterli olabilir. Bazı durumlarda bu süre daha kısa olabilirken bazı durumlarda uzayabilir.

Sosyal Fobi İçin İlaçlar Yardımcı Olabilir Mi?

Sosyal fobide işe yarayan ilaçlar vardır. İlaç kullanımı için mutlaka bir psikiyatristin değerlendirmesi gerekir. Literatür verilerine göre, ilaç kullanımıyla ilgili önemli bir sorun, ilaç kesildikten sonra sorunların tekrar ortaya çıkmasıdır. Şayet ilaç kullanıyorsanız, bilişsel-davranışçı terapi desteği almanız tedavinizi daha kalıcı hale getirecektir.

Sosyal Fobi Terapisinde Danışan Olarak Ne Yapmalısınız?

Terapinin başında endişeli olmanız son derece normaldir. Yaşadığınız sorun o kadar uzun süre sizinle birliktedir ki, düzelmeniz çok düşük bir ihtimal gibi gelebilir size. Ancak şunu bilmelisiniz ki bilişsel-davranışçı terapi, sosyal fobi konusunda dünyaya pek çok kişiye yardımcı olduğu gibi size de yardımcı olabilir.

Sosyal fobiden kurtulmanın en önemli adımlarından biri, kaçındığınız ortamlarla yüzleşmenizdir. İlk etapta zorlanabilirsiniz. Ancak pes etmemelisiniz. Yüzleştirmelerde, sizin için kolay olan durumlardan başlayıp zor olana doğru bir hiyerarşi izlenecektir. Zorlandığınız anlarda kendinize şu soruyu sorun: Ben hep bu şekilde yaşamayı göze alıyor muyum? Eminim ki içinizden bir ses, size değişmeyi ve gelişmeyi önerecektir.

Sosyal fobi terapisi almak istiyorsanız, ön görüşme ve randevu için 0(505) 495 4727 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz. Görüşmek üzere.